خواننده عزيز ، اين را هم بداند كه در اين ميان عده اى روايات ديگر هست كه آنها را عياشى « 1 » و قمى « 2 » در تفسيرهاى خود و همچنين غير اين دو و در معناى آيه : * ( « وَإِذْ أَخَذَ اللَّه مِيثاقَ النَّبِيِّينَ . . . » ) * نقل كرده‌اند . و در آنها آمده كه معناى « لتؤمنن به » اين است كه به رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله ايمان بياوريد . و « لتنصرن » يعنى امير المؤمنين ص را يارى كنيد . و ظاهر اين روايت اين است كه مىخواهد اين آيه را اينطور تفسير كند كه ضمير در « لتؤمنن به » را به رسول اللَّه ص و ضمير « و لتنصرنه » را به امير المؤمنين برگرداند ، اما عبارت آيه دلالتى بر اين معنا ندارد . ليكن در بين رواياتى كه عياشى آورده روايتى است كه از سلام بن مستنير از امام صادق ع نقل كرده كه فرمود : نامى را بر خود نهادند « 3 » كه خداى تعالى به جز على بن ابى طالب را به آن نام نناميده و تاويل آن هنوز نيامده ، عرضه داشتم فدايت شوم ، تاويلش چه وقت مىآيد ؟ فرمود : وقتى كه خداى تعالى جمع را يعنى انبيا و مؤمنين را پيش روى آن جناب جمع كند تا ياريش كنند . و اين است گفتار خداى تعالى كه مىفرمايد : * ( « وَإِذْ أَخَذَ اللَّه مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَحِكْمَةٍ ) * . . . * ( وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ . » ) * « 4 » و با بيانى كه در اين روايت آمده امر اين اشكال آسان مىشود ، چون وقتى اشكال وارد مىشود كه روايات در مورد تفسير وارد شده باشد ، و اما در صورتى كه تاويل باشد ، و با در نظر گرفتن اينكه در تفسير آيه : « هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ . . . » « 5 » گفتيم ، تاويل از باب دلالت لفظ بر معنا نيست ، و اصلا ارتباطى با لفظ ندارد ، ديگر اشكال بر روايات مذكور وارد نيست .

--> ( 1 ) تفسير عياشى ج 1 ص 181 ح 76 . ( 2 ) تفسير قمى ج 1 ص 106 . ( 3 ) ( شايد منظور خلفاى جور باشد كه به ناحق خود را امير المؤمنين خواندند . « مترجم » ) . ( 4 ) تفسير عياشى ج 1 ص 181 ش 77 ط تهران . ( 5 ) « سوره آل عمران ، آيه 7 » .